Einu sinni fyrir langalöngu tók það margar mínútur að hlaða niður einni vefsíðu á stærð við þessa. Ég byrjaði að skrifa vefsíður svo snemma að ég er enn fastur í þeim hugsunarhætti að hafa þær ekki of stórar. Það var ekki fyrr en Brynhildur fæddist að ég fór að setja myndir inn á síðuna af einhverju viti. Í dag eru breyttir tímar, það tekur undir sekúndu að hlaða þessa síðu og ekki mikið lengur að hlaða
síðunni hennar Telmu sem er 1,2 megabæt á stærð, myndir og allt. Á 28Kb módem eins og tíðkuðust fyrir tíu árum hefði það ef til vill tekið þó nokkrar mínútur að miðla þessum upplýsingum. Á þeim tíma tíðkaðist heldur ekki að hlusta á tónlist á netinu, hvað þá horfa á myndbönd. Því til "bjargar" kom RealPlayer. Hljóðgæðin voru vægast sagt ööömurleg en það var að minnsta kosti hægt að hlusta á tónlist. Með tilkomu betri nettenginga og MP3 skjalaformsins dó þetta draslforrit endanlega út. Af hverju dettur nokkrum manni í hug að nokkur maður vilji sjá "update to professional version for only 9.99$" poppandi upp á 2 mínútna fresti? Í gamla daga þá kunni fólk ekki að auglýsa, vefurinn var undirlagður af blikkandi myndum (og er í raun enn...) og pop-up auglýsingum. Eldri lesendur muna eflaust eftir þessu, þetta var hræðilega mikið vandamál. Árið 2000 kom hin yndislegi
Opera vafri með fyrsta pop-up blokkerinn og er það staðlaður búnaður nú til dags. En hverjum hefði dottið í hug fyrir tíu árum síðan að nokkrar hnitmiðaðar óáberandi textaauglýsingar myndu afla meiri peninga en allar pop-up og blikkandi auglýsingar til samans gætu nokkurn tímann gert? Ekki einu sinni fólkinu hjá Google datt það í hug. Þessar litlu auglýsingar gerðu stofendnur fyrirtækisins að 12. og 13. ríkustu mönnum í heimi, spáið aðeins í því.

En margt annað hefur breyst á þessum tíu árum. Netsíður eru orðnar fleiri og flottari og hver einasta manneskja í öllum heiminum er komin með að minnsta kosti eitt "blogg." Fyrir tíu árum var bara til Geocities, svæði þar sem þú gast búið til þína eigin vefsíðu. Yahoo! keypti svo Geocities og breytti því í auglýsingavígvöll sem leyfði keppinautum auðveldlega að drepa það fyrirbæri. Nú geturðu annað hvort keypt þitt eigið lén, notað fyrirtæki eins og 123.is, barnaland.is (mæli ekki með því samt), eða bara Googlepages og Blogger.

Það er undarlegt að hugsa til þess að lén kostuðu 95% meira fyrir 6 árum en þau gera í dag, en það var ekki fyrr en árið 2000 sem einokunarsölu af lénum var aflétt og með því féll verðið svona gríðarlega. Nú til dags er hægt að fá lén og hýsingu á undir 5000 krónum á ári, með öllu. Þróunin er hröð og gífurlega gagnleg notendum. Hver man ekki eftir IRC-inu? Nú hefur það breyst í skjalaskiptaforrit sem þú getur notað til að ná þér í nýjustu bíómyndirnar á nokkrum mínútum. Fyrir tíu árum síðan var ICQ nýtt fyrirbæri, fyrsta eiginlega spjallforritið. Allir voru yfir sig hrifnir og hrósuðu út í ystu æsar möguleikum vefsins. En ICQ var fátt meira en góð hugmynd, forritið sjálft ekkert merkilegt og keppinautar með seðlabúntin í rassvasanum voru fljótir að koma með betri spjallforrit.

Fyrir tíu árum síðan voru Microsoft ekki enn búnir að kaupa Hotmail, en þeir gerðu það svo sannarlega að stóru fyrirbæri. Þeir gerðu í sjálfu sér EKKERT fyrir það, leyfðu fólki bara að skrá ókeypis netföng og gáfu því smá pláss á netinu. Það var því ekki skrítið að Yahoo! náði fleiri notendum í með sinni póstþjónustu. Svo kom Gmail og bæði Microsoft og Yahoo! litu út eins og trúðar með bláblæðandi nef. Yahoo! hefur tekist nokkuð vel að bæta upplifun notenda sinni af tölvupósti síðan 1. apríl 2004, en Microsoft eru ennþá sami auminginn þegar kemur að þróun, þrátt fyrir eyða miljörðum í það. Í síðasta mánuði var
Gmail loks opnað fyrir öllum sem vilja skrá sig, engar "invitations" lengur og er því engin ástæða til að ætla að framtak Microsoft, Live.com, skili tilætluðum árangri, þó aldrei skuli vanmeta mátt einokunar.

Fyrir tíu árum síðan var ekki auðvelt að finna upplýsingar á netinu, vefsíður voru ekki eins margar eða eins skipulagðar,
Wikipedia var ekki til og leitarvélar voru einfaldlega ekki nógu góðar.
AltaVista var aðal leitarvélin þá, Yahoo! kom svo sterk inn, sérstaklega eftir að þeir keyptu AltaVista, en upplýsingarnar voru samt óaðgengilegar og reynslu þurfti til að sía út það sem skipti máli frá öllu hinu draslinu. Svo stofnuðu nokkrir tölvunarfræðilúðar fyrirtæki með skynsamlega útfært reiknirit sem gat flokkað síður mun betur en nokkur önnur leitarvél þess tíma eitt að vopni og varð fyrirtækið á fáeinum árum samheiti við vefleit.

Fyrir tíu árum síðan keyptu Microsoft Internet Explorer vafrann til að fara í samkeppni við Netscape. Og Microsoft fóru svo sannarlega illa með samkeppnisaðila sinn, létu vafrann sinn fylgja með stýrikerfinu - sem varð frægt þegar þeir töpuðu í dómsmálum víðsvegar um heiminn vegna ósanngjarna viðskiptahátta - en fall Netscape var eiginlega frekar þeim sjálfum að kenna. Vafrinn varð hægur og stór og varð eiginlega bara eftir Internet Explorer í þróun. Allri þróun á Internet Explorer var aftur á móti algjörlega hætt eftir að Microsoft hafði slegið óvin sinn niður, markaðshlutur Netscape fór úr 50% 1998 í vel undir 1% í dag. Þrátt fyrir að vera algjört drasl á nútímamælikvarða fylgir Internet Explorer enn Windows stýrikerfinu og hefur hann því augljóst forskot á aðra vafra. Það þurfti mikið til að fólk myndi skipta yfir og mikið gerðist þegar Mozilla FireFox vafrinn - sem varð til fyrir óbeint tilstilli Netscape, en það er önnur saga - kom á markað 2004. Sinnuleysi Microsoft sá til þess hversu margir tóku vafranum opnum örmum, loksins vafri sem var svo mikið betri en Internet Explorer að það var þess virði að skipta. Ég man ég lék mér á internetinu dögum saman, með bros á vör, vafrandi síður með myndum af fólki hoppandi yfir græn engi og furðaði mig yfir því af hverju ég gerði ekki hið sama, frekar en að hanga inni í tölvunni... Um þessar mundir er markaðshlutfall FireFox um 15% (og fer vaxandi), sem er í það minnsta nóg til að Microsoft viðurkenni hann sem ógn við einokun sína.

Hvenær hið sama gerist varðandi stýrikerfi er óljóst,
Ubuntu er líklega bjartasta vonin í þeim málum, en hin meðal tölvunotandi eru ekki tilbúnir að skipta frá því sem þeir þekkja nema að hið nýja sé stórkostlegt. Ubuntu er frábært stýrikerfi og margfalt betra en Windows á nær allan hátt, en stórkostlegt er það ekki enn og fólk er einfaldlega ekki tilbúið til að þurfa hafa fyrir hlutunum. Þar að auki er ekki nóg að vera gott forrit, það sést berlega þegar skoðuð er saga Opera vafrans. Opera vafrinn er vafalaust besti vafrinn í heiminum í dag, hraðasti, öruggasti, fjölhæfasti og svo mætti lengi telja, hlutirnir líta líka betur út í Opera. Opera er með innbyggt póstforrit, bittorrent forrit og margfalt fleiri valmöguleika en flestir aðrir vafrar en er þrátt fyrir það ekki stærri forrit en FireFox og er mun fljótari að byrja og að sýna síður. Svo hvað er vandamálið? Fyrir utan það að flestir vefir eru skrifaðir með FireFox og/eða Internet Explorer í huga þá er Opera einfaldlega ekki eins aðgengilegur og hann gæti verið, fólk vill greinilega einfaldleika fram yfir valmöguleika. Hvort það sé ástæða þess að ekki allir hafi sett upp Opera í tölvunum sínum er erfitt að segja til um, en prófið endilega sjálf, nógu margar ástæður eru til þess.

Reiknistofnun háskólans er að loka fyrir Telnet aðgang þessa daganna.
1 Þegar ég setti upp heimasíðu mína á
hi.is þurfti ég að nota telnet til þess að gefa skipun um að opna vefsvæði mitt fyrir almenningi. Það eru sex ár síðan en í þá daga voru svo fáir nemendur með heimasíður á HÍ vefnum að það þótti ekki tiltökumál að birta þá alla á fáeinum síðum. Uglan var ekki til í þá daga
2 og var það smá mál að læra þær unix skipanir (
Árni kenndi mér það) sem þurfti til að gera það sama og er jafn auðvelt nú til dags og að vafra um eigin tölvu. Vefur Háskóla Íslands var eitt af tveimur fyrstu lénum skráðum hér á Íslandi, hitt verandi hafro.is. Með aukinni vefnotkun hefur vefurinn jafnframt þróast og er hann varla sambærilegur þeim vef sem var í boði þegar ég hóf nám við HÍ. Kröfur fólks til netsins hafa breyst með auknum möguleikum. Þróunin er í senn spennandi og ógnvænleg, allt gerist svo hratt að erfitt er að fylgjast með öllum þeim nýjungum sem vefurinn býður upp á.
Það er hægt að gera allt og ekkert á netinu nú til dags og möguleikarnir virðast nokkurn vegin endalausir, ritvinnslu- og reikniforrit eru komin á netið (sjá t.d. Google Docs and Spreadsheets), meira að segja stýrikerfi eru til á netinu (sjá t.d. eyeOS). Hægt er að skoða heiminn í myndum með Google Earth, búa sér til annað líf í tölvuleikjum, hlaða niður nýjustu plötunum áður en þær koma út, hringja símtöl, tala við fólki í texta, hljóði og/eða hljóði og vídeó, versla hvað sem er, hvaðan sem er, búa til myndaalbúm og í raun allt sem þér dettur í hug. Möguleikarnir
eru nær endalausir og ég hlakka til.
E.e.s Að nokkurn vegin tengdri umræðu þá á ég grein um
One Laptop per Child stofnunina í seinasta mánuði á hugsandi.is, hún er
hér, greinin er styttri en þessi færsla, sem er um 1672 orð.
E.s. Þessi færsla var skrifuð í Google Docs og birt með Blogger í gegnum Ftp aðgang að hneta.net síðunni okkar Telmu sem kostar 6000 kr. á ári.
1 "Telnet er hin hefðbundna leið til að tengjast skipanaskel í Unix-kerfum, en hefur verið úrelt í rúmlega 10 ár þar sem komnar eru öflugri og öruggari leiðir til að tengjast skipanaskel." (rhi.hi.is)
2 Uglan er innri vefur HÍ, ætlaður fyrir nemendur og kennara