Frelsi og friður

Stríð er alltaf ömurlegt, jafnvel þó útkoman réttlæti aðferðina þá er ekki rétt að réttlæta aðferð eins og stríð. Sum stríð eru nauðsynleg, stundum er stríð betri fyrir heildina heldur en ekki stríð og stundum þurfa menn einfaldlega að berjast til þess að verja líf sitt, fjölskyldur sínar, frelsi sitt eða eitthvað því líku. Slík stríð eru einungis nauðsynleg frá annarri hliðinni þó.

Þegar maður horfir á hetjurnar í Hirngadrottinssögu berjast fyrir lífi sínu og annarra með jafn miklum dug og eldmóð þá getur maður ekki annað en dáðst að þessum mönnum, álfum, dvergum og hvaða annað dýr sem berst af miklu hugrekki þegar hann hefur ekki annan kost vænan. En slík er líka gerving sögunnar, við eigum að halda með þeim, til að gera okkur það jafnvel auðveldari eru óvinirnir gerðir ljótir í útliti og skapgerð og eiga varla verðskuldað líf. Enda vorkennum við þeim lítið. Þeir eru illari en nokkur óvinur sem við eigum í raunveruleikanum, þó svo að stundum vilja sumir að við sjáum óvini þeirra þannig til þess að þeir verði einnig óvinir okkar og auðveldi réttlætingu á öllu sem þeir hyggjast gera við þá.

Stríð Bandaíkjanna í dag er ekki um frelsi, mannréttindi eða jafnvel heiður, þó svo að innst inni eru margir þar djúpt særðir eftir að dauðleiki þeirra var opinberaður á hátt sem þau höfðu ekki séð áður í heimalandi sínu, land hins frjálsa og örugga, eða svo vilja þau meina. Stríð Bandaríkjanna er um allt annað, það er um pening og það er um völd. Árásin á Bandaríkin skilaði þeim árangri að bandaríkjamenn, almúginn þar í landi, áttaði sig á því að þau væru ekki óhult frekar en fólkið aðrir, en einnig skilaði það þeim árangri að Bandaríkjastjórn sá nauðsyn þess að sýna vald sitt, þeim fannst þeir auðmýktir og vildu koma í veg fyrir að nokkuð slíkt skildi gerast aftur. Það má svo aftur deila um hvort aðferðir Bandaríkjanna hafi skilað tilsettum árangri, að minnsta kosti er ég ekki viss um að það hafi skilað fyrrnefndum árangri.

Annað sem þessi árás opnaði fyrir voru afsakanir; eins og veikur maður komast Bandaríkin upp með harla meira heldur en ef árásin hefði ekki verið gerð. Stjórnin nýtir sér þessa árás sem afsökun fyrir margt annað vafasamt. Það er ómögulegt að segja hvað er satt og hvað ekki í þessum málum, hvað mikið af þessu er samsæri. Kannski vissu bandarísk stjórnvöld um árásina áður en hún gerðist, kannski vissu þeir líka að ef engin vopn væru í Írak, kannski er maðurinn með skeggið ekki í alvörunni Saddam Hussein heldur bragð hjá bandaríkjastjórn til að eiga auðveldar með að réttlæta innrásina og einnig til að auka líkurnar á áframhaldandi stjórn þanns flokks sem ríkari er þar vestra, enda er sáralítill munur á þessum tveimur flokkum en þeir kalla þetta samt frjálst land þar sem þeir mega kjósa hversu lítið gagn sem er í því skiptir ekki máli.

En svo við snúum okkur aftur að málinu þá sýnist mér stríð eigi ekki að snúast um græðgi, eins og stríð sé ekki nógu ömurleg þá er það verra að fólk sé að deyja fyrir ömurlegar ástæður. Ef nokkur þjóð ætlar í stríð þá þarf hún að minnsta kosti að viðurkenna að hún sé ekki góð þjóð, þar séu menn ekki góðir menn heldur illmenni. Í kvikmyndum þá eru það vondu-kallarnir sem skeyta ekkert um hag annarra, drepa bæði menn og börn og sýna litla miskunn. Ekki sé ég Gunnar á Hlíðarenda eða Gandalf, svo ég vitna nú aftur í Tolkien, fyrir mér varpandi sprengjum á lítil börn, eyðileggjandi heilu borgirnar, rænandi menn lífi sínu í nafni friðar og frelsis, og það úr öruggri fjarlægð. Ef þjóð ætlar að fara í stríð þá þarf hún allavega að viðurkenna fyrir sjálfri sér að hún er jafn ómerkileg og allar aðrar þjóðir, þetta góðu-kalla kjaftæði er löngum orðið þreytandi, ekki sprengja börn og segja "úps, fyrirgefðu, ég ætlaði að drepa pabba ykkar." Það er ekkert til sem réttlætir aðgerðir bandaríkjamanna, og það að segja að þeir séu að gera þetta fyrir aðra er móðgun, móðgun við alla þá sem þeir hafa sært í árásum sínum, móðgun við þá sem ekki vilja þá þar og síðast en ekki síst móðgun við skynsemi okkar.

Ég óskaði mér heimsfriðar í jólagjöf, hann fékk ég ekki, en ég óskaði mér einnig bakpoka, hann fékk ég ekki heldur. Ég ætla að vona að næsta ár verði ekki jafn fáránlega illskiljanlegt, ég er ekki viss um að ég hafi næga orku í líkamanum til að halda áfram að reyna að skilja þetta.

Á þeim nótum vill ég óska öllum árs og friðar, megi ykkar framkvæmast vel allt sem þið takið ykkur fyrir hendur á nýju ári og megi engill gleðinnar ráðast á ykkur með látum það sem eftir er af ævi ykkar. En umfram allt, gætið að öðrum sem þau væru þið sjálf og sjálfum ykkur sem þið væruð guð. 

Svo mælti Karl Jóhann 2:47 AM

 
Minning umræðu og mynd

Hvaða stjórnmálastefnu ætli hann Calvin aðhyllist? Þetta ætti kannski að fara upp á heimasíðu frjálshyggjufélagsins.

Hver pantaði annars allan snjóinn? Ég ætla að fara út í garð á eftir og byggja mér snjóhús, svo ætla ég að taka myndir af því og birta þær hér á morgunn þegar snjórinn verður allur farinn. Þetta er sannarlega undarlegur heimur sem við búum í.

Því til viðmiðunar er hér ein mynd af henni Siggu Víðis á Indlandi, mjög fallegt þar greinilega og aðeins minni snjór. 

Svo mælti Karl Jóhann 2:44 PM

 
Ótti

Hið viðkvæma jafnvægi lífs okkar fölnar aðeins í samanburði við hæfileika okkar til að taka öllu sem kemur á okkar borð sem hverju öðru. Öllu nema tilfinningum okkar. Tilfinningum sem við vitum ekki hvernig við eigum að bregðast við. Hæfileiki sem ekki er hægt að kenna og hæfileiki sem ekki er hægt að læra, nema þá kannski skref fyrir skref, og aldrei meðvitað. Tilfinningar eru að færast fjær og fjær okkur, dauðinn, fæðinginn og sjúkleikinn er kominn úr heimilum okkar og inná stofnanir, við gerum hvað við getum til að forðast tilfinningar okkar og annarra.

Tilfinningin sem fylgir tilhugsuninni er þó oft verri/betri en tilfinningin sem fylgir atburðinum, við óttumst oft það sem við óttumst. Þetta hljómar kannski heimskulega svo ég skal skýra betur: óttinn er oft verri við óttann heldur en atburðin sjálfan. Því þurfum við að sigrast á ótta okkar og vonandi verðum við betri en ekki verri fyrir vikið.

Óskið mér góðs gengis.


Blóð

Ekki hefur sést annað eins blóðbað líkt og í nýjustu hetjusögu Quentin Tarantino's síðan í íslendingasögunum. Mér var einmitt hugsað til þeirra þegar vor hetja barðist uppgefinn við andstæðing sinn, en gekk þó af hólmi heil. Því miður get ég ekki sagt það sama um mig, því ég gekk ekki heill út úr bíósalnum, hugur minn sá aðeins blóð. Ég jafnaði mig þó fljótt þegar ég hafði eytt nægum tíma í mínum rólega og viðráðanlega heimi. Fjarlægðin frá veruleikanum er það eina sem bjargar þeim sem sjá þessa mynd frá geðveiki. Ef einhver spyr mig hvort ég hafi grátið í bíó þá get ég svarað "nei, en ég brotnaði niður þegar ég sá Kill Bill" og ég get ekki beðið eftir seinni hlutanum.


Jól

Jólahátíðin hefur verið áhugaverð, miklar andstæður og nógir öfgar. Öfgar í mataráti, öfgar í spillingu líkamans, eins og venjulega kannski. Eftir prófin þá komu jólin fljótt, einn daginn var ég að syngja lög um fæðingu frelsara og sama kvöld á andkristnihátíð. Næsta dag í hringiðu auðvaldsins og þarnæsta í örmum ástríkrar fjölskyldu; á jólunum getur verið gott að vera til. En það getur líka verið ömurlegt fyrir suma, jólin eru nefnilega tilfinningaþrungið tímabil, sumir eiga slæmar minningar frá því, sumir góðar. Þessar góðu eru oft nóg fyrir einmanna mann að vilja ekki lengur takast á við lífið, ekki lengur. Það skiptir engu hversu stór við erum, við þurfum öll einhvern tímann að vera sterkari en við erum í raun. Ég vona að ég komi aldrei til með að þurfa að upplifa neitt líku þeirri depurð sem fylgir minningum um betri tíma, ég held að ég hafi þó þurft þess, ég held að við þurfum öll að gera það. Stundum held ég að ég megi ekki við því, frekar en þau.

Boðin voru mörg og maturinn lystugur, þó er hátíðin ekki búin enn, gleði ríkja skal í bænum. Reyjavík getur verið yndisleg um jólin, njótum þess á meðan það endist. 

Svo mælti Karl Jóhann 12:53 AM

  

Svo mælti Karl Jóhann 5:19 PM

 
Jæja jól, koma svo

Þá er jólagjafainnkaupunum lokið, ekki seinna vænna. Jólastressið mitt safnast saman á hálfan dag, þann 23. desember, ekki fyrr, ekki seinna. Jólin eru ekki alveg kominn ennþá en ég var að velta fyrir mér hvaða hluti jólanna skildi vera bestur í ár: tilhlökkunin, atburðurinn, eða minningin. Tilhlökkunin var ekki gífurleg þetta árið, enda er ég nýbúin í prófum, atburðurinn á ennþá eftir að enda og er síbreytilegur, en hann á þann vafasama heiður að endast styst af öllu ofangreindu. Minninginn aftur á móti er það sem endist lengst, vonandi. Von mín er sú að minningin verði því best, en tilhlökkun mín getur varla beðið eftir einhverju. Kemur það líka fyrir ykkur að þið eruð orðin þreytt á jólunum áður en þau einu sinni byrja? Það breytist þó alltaf um leið og þau gera það. 

Svo mælti Karl Jóhann 6:36 PM

 
Jólin enn og aftur

Mér líst vel á þessa grein um uppruna jólanna á vantrú.net, stórt hrós í boði fyrir þá sem geta svarað til um af hverju.

Seinasta prófið er á eftir og það fer hver að verða síðastur að komast í jólaskap, það verður vonandi ég í ár. Gleðjumst yfir ljósadýrðinni og fallega snjónum og kaupum kaupum kaupum jólagjafir, en verum samt sparsöm því bankalán vaxa ekki á trjám þó svo að vextirnir geri það. Munum svo líka eftir þeim sem minna mega sín, þetta er til dæmis góður tími til þess að taka úr fataskápnum hlýju fötin sem við notum aldrei aftur og fara með þau niður í Sorpu í Rauðakross gáminn. Bara hugmynd. Svo er líka góð hugmynd að óska Siggu frænku gleðilegra jóla, það er víst enginn snjór hjá þér vinan, vonandi áttu góð jól þarna hinum megin á hnettinum. Alltaf gaman að lesa ferðasögu hennar, enda eru rithæfileikar nógir í þeirri fjölskyldu, ef þið eruð ekki búin að lesa hana vinsamlegast gerið það núna. Og eigið svo gleðilegan jólaaðdraganda, bless í bili. 

Svo mælti Karl Jóhann 10:37 AM

 
Á þessum degi

Á meðal annars Edith Piaf, sem hljómar hér einmitt núna, afmæli. Hinrik annar varð konungur Englands árið 1154, Bandaríkin staðfesti sjálfstæði Hawaii árið 1842 og Robert Ripley hóf að birta dálk sinn Ótrúlegt en satt í The New York Globe. Þakka Fréttablaðinu fyrir þessar upplýsingar.

Ég leitaði einnig á netinu. John Wayne Gacy var handsamaður þennan dag 1978, A Clockwork Orange var frumsýnd 1971 og Adolf Hitler tók yfir stjórn þýska hersins 1941. Jafnframt dó leikarinn Desmond Llewelyn þennan dag 1999, bókin A Christmas Carol eftir Charles Dickens er fyrst gefin út 1843, vesturströnd Hollands varð fyrir fellibyl árið 1551, Dalai Lama flýr Tíbet vegna innrása kínverja, Indira Gandhi varð fyrir fyrirsáti á Indlandi 1978, Bretar ákveða að leyfa kínverjum að fá Hong Kong aftur 1999 árið 1984 og Kasparov varð heimsmeistari í skák 1987.

Fátt af þessu þykir mér merkilegt. Ég flétti einnig upp í þeim árbókum sem við eigum hér, en þó ekkert frásögum færandi. Þessi dagur er þó ekki ómerkilegur fyrir það. 

Svo mælti Karl Jóhann 2:24 PM

 
Málefni

Það er erfitt að taka ekki eftir því hversu lausir íslendingar eru við einbeitingu. Þetta lýsir sér oft í því að vinsæl málefni rísa upp alltaf nokkrum sinnum á ári og eru mjög mikið til umræðu, í nokkra daga. Að þessi málefni skuli vera vinsæl þýðir ekki að þau séu ómerkileg, þvert á móti, vandamálið við þau eru að þau detta fljótt úr tísku og þá virðist enginn nenna að ræða þau lengur, þau eru dautt mál. Þetta er ömurlegt, sérstaklega þegar málin eru ennþá vandamál.

Það sem ég hef sérstaklega í huga núna eru málefni geðsjúkra á Íslandi. Ekki skrýtið kannski þar sem ég legg nú stund á sálfræði. En umræða um geðklofa hefur verið í áberandi undanfarna daga, eða eftir að Toggi Pop birti sögu bróðar síns, geðveiks afbrotamanns, á netinu, en hún kom einnig í Morgunblaðinu á sunnudaginn. Þetta er vel skrifuð saga og ég legg til að þið lesið hana ef þið finnið tíma til þess.

Í gær barst tal mitt og ömmu minnar til geðklofa, vegna þessarar sögu og kastljós þáttar í kjölfarið, og við ræddum málefni þessa fólks út frá því meðal annars að tveir frændur mínir, bræður, eru báðir með geðklofa. Annar þeirra dó reyndar nýlega, sem óbein afleiðing af veikindum sínum. Hinn býr einsamall, eða bjó öllu heldur þar sem verið var að bera hann úr íbúð sem hann á og hefur átt í átján ár. Ég þekki þessa menn ekki en hef þó átt í samræðum við þann fyrrnefnda og þótti mér það undarlegar samræður, en þó heilbrigðar. Geðklofi getur lýst sér í ýmsu og meðal annars algjör firring á veruleikanum, málflæði sem hefur ekkert samhengi, ranghugmyndir, um til dæmis ofsóknir, og ofskynjanir. Þetta er hræðilegur sjúkdómur og þó svo að lyf geti oft haldið honum í skefjum þá er það engin ábyrgð eins og kemur fram í máli Steins Ármanns, bróðir Togga.

Ástæður geðklofa geta verið margvíslegar, oft er þetta erft, en þarf þó ekki að koma í ljós þrátt fyrir að þetta blundi í fólki. Eiturlyfjamisnotkun getur orðið bæði valdur að geðklofa en þó enn fremur sterkur hvati fyrir þá sem eru í hættu að fá sjúkdóminn. Einnig getur áfall stuðlað að þessu, eins og kom vel fram í bókinni Englar alheimisins. Hvað orsökin er og hvað afleiðingin er þó oft ekki alveg ljóst í þessu eins og öllu öðru.

Mér fannst verðugt að minnast á þetta og ég vona að ég og þú munum bæði/báðir muna að þetta er vandamál og verður það líka í næstu viku ef ekkert er gert. 

Svo mælti Karl Jóhann 8:25 PM

 
Þeir eru farnir

Undanfarin sjö ár, og rúmlega það, hef ég farið nær undantekningarlaust tvisvar í viku að gera sama hlutinn, þrífa. Frá því að ég var sextán ára gamall hef ég skúrað gólf tvisvar í viku. Maður myndi ætla að ég kynni þá að þrífa betur heima fyrir vikið en svo er ekki. Með tímanum hafa orðið nokkrar breytingar á fyrirkomulagi þrifnaðarins, fyrst sameinaðist helmingur fyrirtækisins öðru fyrirtæki á meðan hinn helmingurinn var seldur erlendu stórfyrirtæki, þá fluttum við. Við fluttum aftur bráðlega þar sem fjölgaði í fyrirtækinu, en einnig gerðist það tvisvar eða þrisvar til viðbótar að fyrirtækið var selt öðru stærri fyrirtæki. Þetta gerðist einu sinni enn og skrifstofunni á Íslandi var lokað. Fyrir tæplega þremur mánuðum fékk ég bréf þess eðlis að míns væri ekki lengur þörf, af fyrrgreindum ástæðum.

Í kvöld mætti ég að þrífa eins og ég geri öll miðvikudagskvöld. Þegar ég kom inn heyrði ég draugalegan hvin og bergmál, ég kveikti ljósin og það eina sem ég sá var hóp af svörtum ruslapokum hrúguðum saman við einn vegginn. Þeir voru fluttir. Ég hefði átt að sjá þetta fyrir, hlutirnir hurfu smám saman og færri og færri voru skráðir þarna til vinnu. En nú voru þeir farnir, tóku meira að segja með sér klósettpappírinn, sápuna og já, klósettburstana. Skyldu þó rykið eftir, en meira að segja það var farið, eftir að ég hafði lokið við að sópa það.

Ég bjóst ekki við að þeir færu strax, uppsögnin tekur ekki gildi fyrr en um áramót og ég hef ekkert heyrt frá þeim. Það er ekki laust við það að ég syrgði það að fara þangað í síðasta sinn í kvöld. Ég horfði í kringum mig og hugsaði með mér „þarna gerði ég gat á vegginn þegar ég og Dylan vorum í fótbolta með gosflösku“, „þarna renndum við okkur niður eftir á skrifborðsstólunum“, „þarna sátum við tímunum saman og nenntum ekki að byrja að þrífa“, „þarna er allt rykið sem ég ætla að þrífa seinna“, „þarna sat Dylan þegar ég sagði honum að ég þyrfti að reka hann“ og „nei, gleymdu þessu síðasta, ég gerði það í símanum því hann mátti aldrei vera að því að hitta mig“.

Þetta seinna með rykið kemur víst aldrei, það er þó jákvætt. Kannski sakna ég gömlu daganna, þegar ég og Dylan vorum báðir á lausu og höfðum ekkert betra að gera en að hanga uppí vinnu og gera ekki neitt. Kannski sakna ég bara æskunnar þegar ég hafði tíma til að gera ekki neitt, en kannski sakna ég líka bara Dylans. Hann er pabbi núna og það er langt síðan við fórum seinast saman að gera ekki neitt (ef undanskildar eru hljómsveitaræfingar). En ég ætla að skrifa þetta aftur: hann er pabbi núna! Hvað gerðist eiginlega? Hvar er ég? Hver er ég? Allt í einu þá er maður orðin fullorðinn að sakna æskunnar! Já, hvað gerðist... ég sem hélt að einu áhrifin sem það að hætta þarna hefðu með sér væru að eiga minni pening og meiri tíma til að læra. Ég er eins og dópisti sem á ekki dóp, verð ekki sáttur fyrr en ég fæ næsta skammt, og guð veit að hann endist ekki lengi. Ég vill ekki enda svona, hvað heldurðu að letidýrið segi þá? Ég neita að trúa því að ég sé að gera neinum greiða með því að vinna leiðinlega vinnu og berjast fyrir næsta brosi það sem eftir er af lífinu! Það er tími til breytinga, það er aldrei of seint að byrja, en þá er heldur aldrei of snemmt, alhæfingargildi þessara setninga er lélegt. 

Svo mælti Karl Jóhann 11:20 PM

 
Bráðum ljúka blessuðum prófum, börnin fara að hlakka til

Jane dauðans sér um jólaniðurtalninguna. 

Svo mælti Karl Jóhann 6:37 PM

 
Sjúdírarírei

Var að lesa fína grein á baksíðu þess hræðilega blaðs sem er DV. Greinin var um veitingarstað á Grundarfirði sem nú hefur verið starfræktur í tíu ár og heitir Krákan. Svo falleg var umsögnin að ritara langaði helst að skella sér til ættingja um helgina og prófa staðinn, ritari veit að hér höfuðborgarmegin er fátt um almennilega veitingastaði, því er miður.

Dúllan hún Eikey vinkona mín skrifaði soldið á síðuna sína sem fékk mig til að brosa og komast í gott skap, sem endist furðuvel því ég er ennþá í góðu skapi þessari hálfri klukkustund síðar. Og hvað var þetta dularfulla „soldið“ sem kom mér í svo góðan anda kunnið þið að spyrja. Raunar var það tvennt.

Kærleiksbirnir: starið!!! 

Svo mælti Karl Jóhann 3:20 PM

 
Bilun

Það er ekki einungis menn sem gera mistök, tölvur eru einnig duglegar í því, enda eru þær uppfinning mannsins. Málsgrein mín hér að framan er því í mótsögn við sjálfa sig, það eru einungis menn sem gera mistök. Eitt af stórum mistökum mannsins var að halda að hann gæti forritað tölvu á áreiðanlegan hátt.

Glöggir hafa ef til vill tekið eftir því hvað ég er að tala um, ef ekki, þá skiptir það í raun engu máli. 

Svo mælti Karl Jóhann 4:16 PM

 
Til eru fræ

Til eru fræ, sem fengu þennan dóm:
Að falla í jörð, en verða aldrei blóm.

Eins eru skip, sem aldrei landi ná,
og iðgræn lönd, er sökkva í djúpin blá,
og von sem hefur vængi sína misst,
og varir, sem aldrei geta kysst,
og elskendur, sem aldrei geta mæst
og aldrei geta sumir draumar ræst.

Til eru ljóð, sem lifna og deyja í senn,
og lítil börn, sem aldrei verða menn.

  - Davíð Stefánsson frá Fagraskógi

Þetta var ljóðabrot Morgunblaðsins í dag. Annað, sem kemst ekki á síður blaðsins fyrr en á morgunn, en er þó löngu komið á vefinn, er frétt um Saddam Hussein, hann var handsamaður í gærkvöldi. Áhugavert, sumum finnst þetta ef til vill ánægjulegar fréttir, sigur fyrir mjúkræði. Mér fannst bara kominn tími á að þeir gerðu eitthvað af því sem þeir sögðust vera að gera. En kannski fundu þeir hann bara fyrir tilviljun. Finnst ykkur hann samt ekki taka sig vel út með alskegg? 

Svo mælti Karl Jóhann 3:00 PM

 
Stórmerkilegur áfangi...eða ekki

Til að fagna þúsundastaogfyrsta viðskiptavini sí­num frá því­ talning hófst þann fjórða nóvember, mun Andhiminn veita öllum sem hingað eiga leið næstu daga sérstakan blómvönd. Njótið vel og takk fyrir samveruna. 

Svo mælti Karl Jóhann 3:09 PM

 
Hellirinn

Eftirfarandi er samræða milli Sókrates og Glaucon úr sjöundu bók Ríkisins eftir Platón.

Næst, sagði ég [Sókrates], berðu saman áhrif mentunar og skorts þar á á eðli okkar við reynslu sem þessa: Ímyndaðu þér menn lifandi í neðanjarðar, hellislíku híbýli, með inngang langt að ofan, sem er opin fyrir ljósi og jafn breiður og hellirinn sjálfur. Þeir hafa verið þar síðan í barnæsku, fastir á sama stað, með háls þeirra og fætur festa þannig að þeir sjá bara það sem er fyrir framan þá, því þeir geta ekki hreyft haus sinn. Ljós kemur frá eldi langt fyrir ofan þá og fyrir aftan þá. Einnig er fyrir aftan þá, en hærra uppi, stígur á milli þeirra og eldsins. Ímyndaðu þér að lágur veggur hefur verið reistur meðfram stígnum.

Ég ímynda mér það.

Ímyndaður þér þá einnig að það er fólk meðfram veggnum sem halda á allskonar munum og skuggamynd þeirra varpast fyrir ofan hann - styttur af fólki og öðrum dýrum, búnar til úr steini, viði og öllum öðrum efnum. Og, eins og þú myndir búast við, þá talar sumt fólkið sem er meðfram veggnum og sumir segja ekki orð.

Þetta er skrýtin mynd sem þú lýsir, og skrýtnir fangar.

Þeir eru eins og við. Heldur þú, í fyrsta lagi, að þessir fangar sjái nokkuð af sjálfum sér eða hvor öðrum að undanskildu skugganum sem eldurinn varpar á vegginn fyrir framan þá?

Hvernig gætu þeir það, ef þeir þyrftu að halda hausnum hreyfingarlausum í allt lífið?

Hvað með hlutina sem haldið er á meðfram veggnum? Á ekki það sama við um þá?

Auðvitað.

Og ef þeir gætu talað hvorn við annan, heldurðu ekki að nöfnin sem þeir noti eigi við hlutina fyrir framan þá?

Það hlýtur að vera.

Þá myndu fangarnir trúa því á allan hátt að sannleikurinn er skuggi þessara muna.

Þeir hljóta að trúa því.

Íhugaðu þá, hvernig það væri að vera sleppt, og læknað af fávisku sinni, ef eitthvað slíkt gerðist. Þegar einum þeirra væri sleppt og hann fengi skyndilega löngun til þess að standa upp, snúa hausnum, ganga og horfa upp í átt að ljósinu, hann myndi vera í sársauka og ringlaður og gæti ekki séð þá hluti sem hann hafði séð skugga af áður. Hvað heldurðu að hann myndi segja, ef við segðum honum að það sem hann hafi séð hingað til skipti ekki máli, en núna - vegna þess að hann er nær þeim hlutum sem eru og snúi að hlutum sem eru meira - sjái hann réttar? Eða til að orða það á annan hátt, ef við bentum á hluti sem færu fram hjá, spyrðum hann hvað þeir væru, og neyddum hann um að svara, heldurðu ekki að hann gæti það ekki og hann myndi trúa því að það sem hann hafi séð áður væru sannari en þeir hlutir sem honum væri nú sýndir?

Mun sannari.

Og ef einhver neyddi hann til að horfa á sjálft ljósið, myndi hann ekki finna til í augunum, og myndi hann ekki snúa sér við og flýja til þeirra hluta sem hann getur séð, með þá trú að þeir séu í raun skýrari en það sem honum er sýnt?

Það myndi hann.

Og ef einhver myndi draga hann þaðan með valdi, upp grófa og bratta stíginn, og sleppti honum ekki fyrr en hann hefði dregið hann fram í sólarljósið, myndi hann ekki finna til sársauka og pirrings yfir slíkri meðferð? Og þegar hann kæmi í ljósið, með sólina í augunum, myndi hann geta séð nokkuð af því sem honum er nú sagt að sé satt?

Hann gæti ekki séð þá, allavega ekki í fyrstu.

Ég álykta þá, að hann þyrfti tíma til þess að aðlagast áður en hann gæti séð hluti í heiminum að ofan. Í fyrstu sæi hann hæglegast skugga, næst spegilmyndir manna og annara hluta í vatni, svo hlutina sjálfa. Af þessu, þá gæti hann skoðað það sem væri á himnum auðveldar á nóttinni, horfandi á ljósið frá stjörnunum og tunglinu, síðan á daginn, horfandi á sólina og ljósið frá sólinni.

Auðvitað.

Að lokum, álykta ég, að hann gæti séð sólina, ekki spegilmynd hennar í vatni eða á öðrum stað, heldur sólina sjálfa, á sínum stað, og hann gæti virt hana fyrir sér.

Nauðsynlega.

Og á þessu stigi myndi hann gera ráð fyrir og álykta að sólin valdi árstíðunum og árunum, að hún ráði öllu í hinum sýnilega heimi, og er á einhvern hátt valdur þeirra hluta sem hann sá áður.

Það er ljóst að það væri hans næsta skref.

Hvað um þegar hann minnir sig á sinn fyrsta dvalarstað, samfanga sína, og það sem þótti viska þar? Heldurðu ekki að hann teldi sig ánægðan vegna breytingarinnar og vorkenndi hinum?

Áreiðanlega.

Og ef það hefðu verið einhverjir heiðrar, hrós, eða verðlaun þeirra á meðal fyrir þann sem væri hæfastur í að þekkja skuggana þegar þeir fóru framhjá og þess sem best mundi hvað kom á eftir, undan og á sama tíma hverju og hver gæti þá best sagt fyrir um framtíðina, heldurðu að okkar maður myndi langa í þessi verðlaun eða öfunda þá á meðal fanganna sem voru heiðraðir og hefðu völd? Myndi hann ekki í staðinn fara í gegnum miklar þjáningar frekar en að deila skoðunum þeirra og lifa eins og þeir?

Ég giska á að hann myndi frekar þjást í gegnum hvað sem er frekar en að lifa þannig.

Íhugaðu þetta líka. Ef þessi maður færi aftur ofan í hellinn og settist niður í sama sætið, myndu ekki augu hans - komandi skyndilega úr sólinni svona - vera full af myrkri?

Þau myndu það áreiðanlega.

Og áður en augu hans jöfnuðu sig - og það tæki ekki stuttan tíma - á meðan sjón hans væri ennþá veik, ef hann þyrfti að keppast aftur við eilífðarfangana í að þekkja skuggana, myndi hann ekki gera sig að fífli? Myndi það ekki vera sagt um hann að hann kæmi að ofan með brenglaða sjón og það væri ekki þess virði að reyna einu sinni að fara upp? Og, ef einhver reyndi að frelsa þá og leiða þá upp eftir, myndu þeir ekki reyna að koma í veg fyrir það á hvaða hátt sem þeir gætu?

Þeir myndu það örugglega.

Hér að ofan var léleg, en rétt, þýðing á byrjun sjöundu bókar Ríkisins. Ríkið er einnig fáanlegt í betri þýðingu Eyjólfs Kjalars Emilssonar, sem lærdómsrit hjá Hinu Íslenzka Bókmenntafélagi, en hana á ég því miður ekki. Hún er samt ekki dýr og fæst örugglega í bókabúð nálægt mér og/eða þér. 

Svo mælti Karl Jóhann 9:23 AM

 
Ég er hrokafullur og tilgerðarlegur

Mér var bent á það að ég hefði tilhneigingu til að monta mig af afrekum mínum á hátt sem gæti ekki þótt annað en tilgerðarlegur. Ég varðist þó og benti á að það væri á misskilningi byggt og ég væri í raun ekki að monta mig, þó svo að sumir kynnu að taka því þannig. Mun því öll mín betri-en-þú hegðun héðan í frá vera allt nema hógvær. Þetta leyfi ég mér að gera þar sem ég veit að ég er rosalega gáfaður og fallegur, ef þið eruð á annarri skoðun vinsamlegast farið til fjandans.

Ég hafði ætlað mér að skrifa um kaldhæðni og einlægni og kaldhæðni og tilgerð í dag, og það virðist reyndar viðeigandi. Í stuttu máli þá er þunn lína milli kaldhæðni og einlægni, þetta hef ég löngum vitað og á fólk oft erfitt með að gera upp á milli þessara tveggja hjá mér. En ég hef þó einnig rekist á það að fólk greini ekki mun á milli tilgerðar og kaldhæðni hjá mér, þetta þykir mér verr þar sem ég neita að trúa því að hin hógværi ég sé á nokkurn hátt tilgerðarlegur, en kannski er það þó einmitt hluti af því.

Ég ég ég hef í langan tíma núna reynt að losa mig mig mig við alla kaldhæðni en það hefur reynst mér mér mér erfiðar en ég ég ég átti von á. Ég ég ég er einfaldlega mjög kaldhæðinn manneskja svo ef ég ég ég segi eitthvað sem hljómar kannski furðulega eða eitthvað þannig þá er ég ég ég örugglega bara að vera kaldhæðinn. Þetta kemur sér mjög oft illa og mér mér mér líkar þessi kaldhæðni mín mín mín mjög illa en svona er lífið, stundum er það erfitt. Ha!

Svo mælti Zaraþústra 

Svo mælti Karl Jóhann 12:32 PM

 
Glymur í lungunum

Ungt par að kyssast fyrir framan mig, þungt og vel hitað loft, Laugardalshöllin var eins og Laugavegurinn á Þorláksmessu, geta þessir krakkar ekki staðið kyrrir? Troðningurinn var gífurlegur, allir þurftu krakkarnir að komast framhjá, af hverju svona margir krakkar þurftu að komast framhjá og til hvers get ég ekki ímyndað mér.

Svona voru tónleikarnir með hljómsveitinni MUSE. Íslensk ungmenni kunna sig ekki, svo er víst. En tónleikarnir voru í einu orði sagt frábærir, það held ég að allir geta samþykkt sem þar voru. 

Svo mælti Karl Jóhann 11:02 PM

 
Orðafár

Ofnotaðasta orðið í íslensku undanfarin ár er vafalaust orðið snilld. Samkvæmt íslenzkri orðabók þýðir snilld það að vera snjall, snilli, miklar gáfur, frábær færleiki, íþrótt, list, mikil leikni; alg. í samsetningu.

Vegna þessarar ofnotkunar hefur þetta orð misst allan trúverðugleika og er ekki víst hvar þetta endar. Auglýsendur hafa löngum áttað sig á að nota tízkuorð unglinga í auglýsingar fyrir þann markhóp, þetta er ein af miður hliðunum á auðvaldsstefnunni (en þær eru þó nokkuð margar).

Vandaðu málfar þitt, annars hlustar enginn á þig. 

Svo mælti Karl Jóhann 12:20 PM

 
Allir eru ósáttir og ég er með hausverk

Það virðast allir hafa eitthvað til að röfla um þessa daganna. Þetta er kannski alltaf svona en ég hef tekið óvenjulega mikið eftir þessu undanfarið. Ég er ánægður að jólin fara að koma, þá gleymum við allri vitleysunni í­ nokkra daga og gefum gleði okkar uppreisn æru, þó það sé ekki oftar.

Þegar ég var yngri velti ég því­ fyrir mér af hverju allir gátu ekki alltaf verið jafn sáttir og ánægðir eins og á jólunum, lí­fið er miklu auðveldara þannig. Ég er orðinn aðeins eldri og ég skil ekki ennþá af hverju það þarf að bæta jóla- fyrir framan hlutina til þess að við verðum ánægð. Það eru flestir í­ góðu skapi rétt fyrir jólin, getum við ekki bara haldið þau oftar? Eldabuskurnar myndu kannski ekki vera jafn sáttar við það, einn jólamatur á ári er meiri en nóg. Svo má heldur ekki gleyma þeim sem eru einmanna og langar til að drepa sig á jólunum, einu sinni er kannski nóg fyrir þá lí­ka. Einu sinni er líka nóg fyrir mig, en gerið mér samt þann greiða að þegar jólin eru búin, haldið áfram að brosa, það eru nóg af öðrum ástæðum til þess. Spyrjið bara Árna. Núna ætla ég brosandi að lesa um heimspekinga fornaldar, óskið mér góðs gengis. 

Svo mælti Karl Jóhann 2:36 PM

 
Eins og snigill í rigningu

gengur próflesturinn fyrir sig. Fyrsta prófið var í morgunn, eitt búið, fjögur eftir. Ég vona að mér hafi tekist að bulla mig upp í 4,75 í morgunn, óvissan er óvinur minn. Ég er hættur að þykjast vona að ég fái góða einkunn, því þetta fólk hjá sálfræðiskor er með öllu óútreiknanlegt, eins og skammtafræðingar á fylleríi.

Draumurinn um að líta vel út á pappír færist fjær en hugsjónin um að gera eitthvað merkilegt með hálfunna hráefnið sem mér var úthlutað eflist kannski fyrir vikið. Við skulum vona það.

Eigið þið góða daga, það er ekkert annað við þá að eiga. 

Svo mælti Karl Jóhann 12:03 PM

 
Gleði

Hin dýrlega Kolbrún Ýr hefur ritað á ný, lof sé því.

Það er mikið af fólki þarna úti sem sýnist það hafa lítið að segja. Þau ættu að finna sér betri vandamál til að fást við...og skrifa um þau! Ég hef mjög gaman af því að lesa annarra manna skrif, þá sérstaklega ef ég þekki þau, en ekki sakar þó ef þau hafa einhverja rithæfileika, það er þó ekki nauðsyn, svo lengi sem þau geti tjáð sig á einlægan hátt.

Yðar einlægur,
Karl Jóhann 

Svo mælti Karl Jóhann 10:51 AM

 
"Action!"

Í dag græddi ég 3000 krónur fyrir það að liggja á bakinu og vera blautur. Það var reyndar ekki skilirðu að verða blautur, en það var nú ekki komist hæglega hjá því. Ég er nefnilega að taka þátt í hinum harða heimi fyrirsætanna.

Casting er með skrifað í stórum stöfum fyrir ofan dyrnar sínar „Minna fyrir ykkur er meira fyrir okkur“, enda er það satt. Við erum ekki merkilegri en það að þegar okkur er sagt að leggjast þá leggjumst við, þegar okkur er sagt að labba þá spyrjum við hversu langt.

Þessi reynsla sem slík veitti mér litla gleði. Ég verð þó að viðurkenna að hún hefði verið öllu viðkunnalegri hefði ekki rignt svona mikið á okkur og ef við hefðum síðan ekki þurft að leggjast á blautt Ingólfstorgið á meðan menn með myndavélar reyndu að ná gleðisvipnum á andlitum okkar þar sem við lágum blaut og köld með bros á vör.

Hann er öfugsnúin, þessi heimur auglýsinganna, en ef maður vill verða stjarna þá verður maður að taka allt sem maður fær. Það er þá ágætt að ég hafi engan áhuga á að verða stjarna.

En á björtu hliðinni hitti ég ágætisfólk þarna. Það sem maður gerir ekki fyrir þennan kór, ég get hitt ágætis fólk á hlýrri stöðum! Nei, segi bara svona, en til ykkar sem láguð heima undir sæng að horfa á sjónvarp eða voruð jafnvel að læra fyrir prófin ykkar, þá hef ég bara eitt að segja: varist reiði mína! Ég er nefnilega bitur, ekki í alvörunni, ekki neitt, en samt, varist. 

Svo mælti Karl Jóhann 4:57 PM

 
Aðeins meira um fiska

Ég átti einu sinni fyrir alls ekki löngu síðan fisk sem hét Mjálmur. Ég kom inn að honum og nágrannaketti í viðskiptum. Það þarf ekki að skýra að kötturinn var rekinn út, en hann Mjálm fann ég liggjandi á gólfinu, líflausann. Áminning fyrir þá sem eiga fagran fisk sem gæludýr: kettir eru hrifnir af þeim. 

Svo mælti Karl Jóhann 8:41 PM

 
Að vorkenna skrauti

Móra heilsaðist ekki nógu vel í litla búrinu sínu svo hann var fluttur í stærra búr. Ég fékk það álit að hann væri einmanna í þessu stóra búri sínu með ekki fleiri plöntum og ekki fleiri fiskum.

Svo það var haldið af stað í Furðufugla og fylgifiska að kaupa plöntur og meiri mat. Þaðan komum við með fullt af sandi, eina stóra plöntu og Sunnu og Húver.

Sunna er eiginlega fjólublár gullfiskur af sama stofni og Móri. Húver er hin fallegasta ryksuga.

Gaman er að segja frá því að Sunnu og Móra kemur vel saman og virðast þau alsæl í litla vatnsslegna ríki sínu. Ég vona bara að Bíbí komi jafn vel saman með þeim, en hingað til virðist hún hafa lítinn áhuga á þeim, hún er nefnilega grænmetisæta. 

Svo mælti Karl Jóhann 6:48 PM

 
Skraut

Í gær keypti ég smá skraut, ég hef ákveðið að nefna hann Móra, eins og drauginn, Eikey verður örugglega ánægð með það. Ég á enn eftir að skreyta mitt heimili í tilefni jólanna, geri það væntanlega eftir próf, þó að jólin eigi skammt eftir þá.

Það er erfitt að vera jólalegur þegar ég þarf að leggja á minnið hvaða tilraunir prófessor hverjum-er-ekki-sama var að gera á hvaða-máli-skiptir-það-fyrir-nokkuð.

Á morgunn er það svo heimspekingur númer fimmþúsundtvöhundruðtuttuguogeitt sem hafði eitthvað merkilegt að segja sem ég þarf að skilja.

Svo hinn er það af hverju börn með einhverju ósköp venjulega geðbilun vilja ekki sitja kyrr og vera virkur meðlimur í samfélaginu.

Að lokum er það af hverju man ég ekki hvernig minnið virkar?!

Fimm próf þetta próftímabil, og einir tónleikar. Á björtu hliðinni slepp ég þó að mestu við tölfræðina í ár.

Lærdómurinn af þessu öllu: skipulagning er alltaf vanmetin, hversu vel metin sem hún er.

Hér er Móri í mynd. 

Svo mælti Karl Jóhann 12:58 PM

 
Ólestrarörðugleikar

Það er kominn ný viftureim í bílinn minn þökk sé afa mínum, ég hafði ekki hugmynd um hvernig ætti að framkvæma slíka aðgerð, en það geri ég núna. Alltaf gaman að læra og núna get ég hætt að keyra um á kvöldin með stöðuljósin á.

En talandi um að læra, gaman og alltaf þá fer það reyndar ekki alltaf saman, svona orðalag notar fólk stundum án þess að meina það, og er ekkert nema almenn skynsemi að álykta að slík sé ekki meiningin þegar hugtakið alltaf er notað í daglegri merkingu. Mér líkar illa þegar fólk gagnrýnir slíka almenna notkun orðsins.

Það sem ég er kannski að reyna að segja er að ég er ekki nógu duglegur að læra. En ég kom þó við á leiðinni heim frá afa og keypti örgjörva, gullfisk, sand, minniskort og vínarbrauð. 

Svo mælti Karl Jóhann 5:20 PM

 
Afsakið hlé

Eftir endalausa klukkutíma fyrir framan tölvuna að vinna skýrslur, ritgerðir og önnur verkefni þá er ég loksins kominn í upplestrarfrí­. Minna skrifa, meira lesa.

Þangað til næst, hugið að hljómsveitinni Ampop. 

Svo mælti Karl Jóhann 1:21 PM

 
Fullveldisdagurinn

Í gær var ég staddur á hátiðarhöldum Háskóla Íslands vegna 1. desembers, fullveldisdeginum. Árið 1918 urðum við frjálst og fullvalda ríki. Danir vildu ekki sleppa okkur alveg en staðan var svipuð þá og hjá Bretum og Áströlum í dag, undir konungi einungis að nafninu til, ef þá það.

Tilviljun mun hafa ráðið því að 1. desember varð fyrir valinu, ólíkt 17. júní, sem er sá dagur sem við höldum upp á sem þjóðhátíðardag, eins og flestir vita. En 17. júní er fæðingardagur Jóns Sigurðssonar, þess merka manns og sjálfstæðishetju, ef svo hátíðlega skal til orða tekið. Ekki spillti heldur að 17. júní var um sumar eins og formaður stúdentaráðs minntist á í ræðu sinni í gær.

Við völdum að hafa þann dag sem okkar hátíðardag árið 1944 en eiginlega höfum við verið „sjálfstætt“ ríki síðan 1. desember árið 1918.

Ekki var þó haldið sérstaklega upp á þennan dag fyrr en árið 1921 þegar stúdentar í Háskóla Íslands sáu ástæðu til þess, og það hafa þeir gert síðan.

Mér þykir sorglegt að ekki skuli vera meira haldið upp á þennan dag, ekki er einu sinni frí á flestum stöðum. Samt er þetta dagurinn sem við Íslendingar urðum að frjálsu og fullvalda ríki, hefur það ekki næga sögulega merkingu til að gefa að minnsta kosti öllum stúdentum frí til upplestrar? Dagurinn hefur ekkert sérstakt tilfinningalegt gildi fyrir mér en við ættum allavega að reyna að vera samræmin í svona málum, þessi dagur verðskuldar í versta falli að vera löggildur frídagur, góður þykir mér hann til þess fallinn. 

Svo mælti Karl Jóhann 12:08 PM

 
Hvít jól í ár?

Eins og sumir kunna að hafa tekið eftir er vefsíðan komin með öllu vetrarlegra útlit heldur en vanalega. Einnig er komin niðurteljari sem sýnir okkur nákvæmlega hversu langt er þangað til jólin hringja inn.

Ég leyfi mér að gera þetta þar sem desember mánuður er genginn í garð og fyrsti í aðventu var í gær, svo ég hef því öll tilskilinn leyfi til að vera jólalegur.

Annars ætla ég að forðast það að bölva fyrirtækjum og einstaklingum sem byrja of snemma að skreyta og auglýsa. Jól er hátið, ekki árstíð! 

Svo mælti Karl Jóhann 8:12 PM

 
Alternator

Í gær gerði bíllinn svolítið sem ég átti ekki von á, hann bilaði. Nánar tiltekið þá varð hann rafmagnslaus og gerðist því lítið þegar ég sneri lyklinum í skránni. Þetta olli mér lítilli gleði, sérstaklega þar sem ég er ekki mjög vel gefinn á bíla og vissi í raun ekki meira en að rafgeymirinn hlóð sig ekki.

Til mikillar lukku á ég góða að og þessir góðu eiga líka sumir hverjir ýmsa kapla og tæki sem gátu hjálpað mér. Í ljós kom að „alternator“ reimin var ekki í nógu góðu standi, sem einnig skýrði ískrið í bílnum mínum. Í dag fór ég því að kaupa þessa reim í bílinn minn auk vökvastýrisreim og ætla um leið og ég get í bílskúrinn hans afa út í Garðabæ að þykjast hjálpa honum og pabba við að setja þær í.

Já, alltaf lærir maður eitthvað nýtt. 

Svo mælti Karl Jóhann 6:02 PM

 
Ert þú merkjavara?

Fólk talar oft um merkjavörur eins og þær séu eitthvað snobb og rugl. Að borga meiri pening fyrir sömu vöru bara vegna þess að hún ber merki einhvers stórs fyrirtækis gæti virðst illa úthugsað, en í raun er það mjög skynsamt. Ég er alltaf tilbúin að borga meira fyrir vöru sem ég veit að ég get treyst, ef ég hef reynslu af einhverju á ég til með að halda mér við það, ég er ekki mikið fyrir breytingar. Við erum að borga fyrir að fá gæði, ef fyrirtæki stendur sig ekki í gæðadeildinni hættir fólk að kaupa vörur þeirra og merkið þeirra óhreinkast, alveg eins og orðstír fólks gerir í lífinu. Svona er nú auðvaldið, svona er nú mannskepnan.

En á móti kemur að öll fyrirtæki eru einhvern tímann lítil og óþekkt. Ef þau standa sig vel mun fólk sem á því hefur vit versla við þau og smám saman mun hróður þeirra berast út. Þetta er að sjálfsögðu ekki algild regla en auðvald er heldur ekki fullkomið, þvert á móti. Oft kemur það fyrir að fyrirtæki sem framleiða mikla gæðavöru byggða á þekkingu og jafnvel reynslu ná ekki útbreiðslu vegna slæmra fjárhagsskilyrða eða annara vandamála. Þetta er miður, en svona er heimurinn í dag, við syndum öll í þá átt sem straumurinn ber okkur. 

Svo mælti Karl Jóhann 5:30 PM